Kitap tanıtım yazılarımı okuyanlardan, kitap okumanın incelikleri ile ilgili çok soru alıyorum. Tek tek cevaplamaya çalışsam da dijital dünyada bu konu ile ilgili derli toplu somut yöntemler içeren bilginin eksik olduğunu gördüm. Yaratıcı okuma, etkin okuma gibi konularda ücretli atölyeler sık yapılıyor. Fakat bu atölyelere katılamayan, evinde yaratıcı okuma araştırması yapan ebeveynler için beylik laflar dışında doyurucu içerik maalesef çok yok. Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmanın 8 Yolu başlıklı yazımda, genel olarak kızım Terra’nın kitap kurdu olmasını sağlayan kişisel yöntemlerimi anlatmıştım. Ama yazının üstüne zaman değişti, e tabi Ahu’nun yöntemleri de değişti, gelişti 😉

 

Instagram’da beni takip etmek isterseniz, tıklayınız 🙂 

 

Öncelikle kitap okumak ciddi bir iştir. Hatta anne-babaların çocuklarına bırakabileceği en büyük mirasın kitap okuma alışkanlığı olduğunu düşündürtecek kadar ciddi bir iştir. O nedenle 3 adımda yaratıcı okuma tavsiyelerimi abartılı bulmadan, elinizden geldiği kadar uygulamanızı tavsiye ederim.

Edebiyatın doğası hatta yaşamın ta kendisi giriş, gelişme, sonuç bölümlerinden oluşur. Kitap okuma eylemini de 3 bölüme ayırabiliriz. Böylece okumayı, yaratıcı okuma haline dönüştürmüş oluruz.

Ebeveynler için 3 Adımda Yaratıcı Okuma / 5 Aşamalı Giriş Bölümü

1.Empati

Kitabı okumadan önce çocukla empati kurun. Kitaba onun gözünden bakın. Resimlerini inceleyin. Hayata dair çok az bilgisi olan ve basit düşünen bir çocuğun o kitap ile ilgili neler hissedebileceğini tahmin etmeye çalışın. Bu aşama, çocuğunuzun hassas noktalarında travma yaratmamak adına bir ön süzgeç görevi görür.

2.Keşif

Kitabın ana fikrini ve alt metinlerini keşfedin. Kitabın içerdiği duyguları, kavramları görmeye çalışın. Çocuğunuzla okuma yaparken sizi bekleyen soruları tahmin etmeye çalışırken ona soracağınız soruları da düşünün. Örneğin; Canavarlar Gece Gelir kitabındaki önceden üstüne düşünmediğim “yaşlıların takma diş takması” durumuna okuma sırasında başarılı bir cevap veremediğim için kızım benden bir süre takma diş istemişti. 🙂

 

 

3.Prodüksiyon

Kitabı okurken etkiyi güçlendirmek için kullanabileceğiniz objeler olup olmadığını düşünün. Gözlük, şapka, kolye, maske, sopa… vb. Örneğin, Mavi Tutkunu Karga kitabını okurken ben gözlük kullanmıştım, çok hoşuna gitmişti kızımın.

4. Zaman tanıma

Kitabı okumadan önce çocuğunuz kitabı tek başına incelesin. Kafasında kendince bağlantılar kurabilmesi ve kendi hikayesini yaratması için ona zaman tanıyın. Bu adıma çok önem veriyorum çünkü kitap okumanın en değerli kısmının bu olduğunu düşünüyorum. Çocuğun kendi kendine keşfetme süreci, beyninde aşırı bir hareketlilik sağlar 😉 Örneğin Asi Kızlara Uykudan Önce Hikayeler kitabındaki okumadığımız bölümleri inceleyip kendi kendine hikayeler yaratmayı çok seviyor, Terra. Daha önce okuduğumuz kitaplardaki unsurların bir karması oluyor bu, evet ama gördüğü resimlerden yeni detayları da ustalıkla ekliyor uydurduğu yeni hikayeye. En sonunda da işin içinden çıkamayıp “Anne bu kadın ne yapmış?” diye yanıma geliyor 😉

 

 

5.Yaratma

Bir sonraki adım keyifli bir okuma için ortam hazırlamak. Örneğin kitap okumaya başlamadan önce Terra, koltuğa kırmızı yastıkları koyuyor, ben kendime kahve ona ıhlamur hazırlıyorum. Bu tip detaylar, okumaya değer vermenin bir göstergesidir. Hazırlıklar tamamsa kitabı elinize alın ama okumaya yine başlamayın. 😀 Biliyorum “kitaba bir türlü geçemedik hala” diye düşünüyorsunuz ama bu adım da çok önemli, inanın. Hemen okumaya başlamak çocuğu pasif konuma sokar, onun yaratıcılığına sınır çizer. Oysaki hikayeyi en son okursanız, çocuğunuzla yaratmış olduğunuz birçok hikaye alternatiflerine bir yenisini eklemiş olur, zenginlik sağlarsınız 😉

Kitabın kapağından başlayarak resimlerini en ince detayına kadar inceleyin. Kitabın ne hakkında olduğunu anlamaya çalışın. İç sayfalarda neler oluyor? Resimlere göre hikayeler kurgulayın. Kitapların çizimleri bu nedenle çok önemli. İyi yazılmış ama iyi resmedilmemiş bir kitap –özellikle okumayı bilmeyenler için- kötü bir deneyime neden olabilir. Örneğin Eyvah Kalbim Kırıldı gibi başarılı kitaplar asıl gücünü çizimlerindeki detaylardan alıyor.

 

 

Ebeveynler için 3 Adımda Yaratıcı Okuma / 5 Aşamalı Gelişme Bölümü

1.Yazarı Tanıma

Hikayeyi okumaya başlamadan önce son bir adım kaldı, sabredin. 🙂 Çocuğunuza kitabın yazarını söyleyin. Yazarın başka kitaplarını okuduysanız onlardan bahsedin. Yazar kavramını bilmiyorsa anlatın. Yazarın fotoğrafı varsa gösterin. Hatta imkanınız varsa imza buluşmalarına katılmanızı tavsiye ederim.

2.Okuma

Kitabı yavaş yavaş ve tonlamalara dikkat ederek okuyun. Kitapta anlatılan duyguları ses tonuna yansıtmak, sesi alçaltıp yükseltmek, minik dinleyicinin hikayeyi kafasında canlandırmasını kolaylaştırır. Ona bu konuda daha da yardımcı olmak için metinlerle eşleşen görselleri parmağınızla gösterin. Çocuğu gözlemlemeyi unutmayın. Tepkileri sayfalara, resimlere, tonlamalara göre nasıl değişiyor. Bu gözlem size bir sonraki okumada kolaylık sağlayacak. Örneğin Sobe Ben Penelope’yi okurken yazıların yoğun olduğu yerlerde sıkılma emareleri gördüğüm için sonraki okumalarda o sayfaları daha teatral şekilde okudum. Girişi bölümü 3. Adımda kullanmaya karar verdiğiniz bir obje varsa bunu kullanmak okumayı güçlendirecektir.

 

 

3.Soru Sorma

Çocuğunuza soru sormayı unutmayın. Ve onun da size sorular sormasını teşvik edin.

Kalben’i en çok mutlu eden şey buymuş. Peki, seni en çok mutlu eden şey ne?”
Penelope kendisine ne olacağı sorulduğunda kızıyormuş, sen nelere kızıyorsun?
Yaren, sabahları kümesten yumurta getirerek ailesine yardım ediyormuş. Sen en çok, ne yaparak yardım etmeyi seviyorsun?
Maya çok cesur bir kızmış gerçekten. Sence cesaret nedir, bir fikrin var mı?”
Misty Copeland sence nasıl iyi bir balerin olmuş?”
Minik köpek nerelere saklanmış?
Mavi tutkunu karga senin arkadaşın olsaydı parkta neler yapardınız?”

gibi; kahramanın veya yan karakterlerin davranışları hakkında; sevdiği-sevmediği karakterler ve bunların sebepleri hakkında; kitapta geçen duygular ve kavramlar hakkında yüzlerce soru türetebilirsiniz. Fakat unutmayın bu karşılıklı bir sohbet olsun, kendi fikirlerinizi söylemeyi de unutmayın.

4.Kelime Dağarcığını Geliştirme

Okuma sırasında yeni kelimeler öğrenmesini sağlayın. Bilmediğini düşündüğünüz kelimenin anlamını sorun. Bilemezse cümle içinde kullanarak örneklerle anlatın. Takip eden sayfalarda da bu kelimeyi yeniden kullanmaya özen gösterin ki kelime dağarcığı, pekiştirilmiş yeni kelimelerle genişlesin. Çünkü çocuklarda dil gelişimi, kelime dağarcığı ile yakın akraba. Örneğin Köpekler Bale Yapmaz kitabından, bale hakkında birçok terim öğrendi kızım. Ve şimdi bu kelimeleri bale hayatında incelikle kullanıyor 😉

 

 

5.”Sence bundan sonra…”

Kitap uzunsa ve dikkat dağılması seziyorsanız kitabı birden kapatın ve heyecanlı bir şekilde “Sence bundan sonra ne oldu?” diye sorun. Tahmin etmek, çocukların en sevdiği oyunlardan biridir. 🙂 Hatta hikayenin sonunu bilse bile bunu ara ara yapın. Hatırlama mekanizmasını güçlendirir. Ya da “Benceeeee…” diye başlayarak muzip bir şekilde onun bildiğinden başka bir versiyon söyleyerek onu şaşırtın. Böylece giriş bölümünün 5. adımına geri dönmüş olursunuz. Bu da size heyecanı bitmeyen etkili bir okuma sağlar.

Ebeveynler için 3 Adımda Yaratıcı Okuma / 5 Aşamalı Sonuç Bölümü

1.Değerlendirme

Okuduğunuz kitabı kapattıktan sonra karşılıklı genel bir değerlendirme yapın. Kitabı sevip sevmediğini ya da en sevdiği bölümü ve bunun sebeplerini; kitapta anlatılan olaylara benzer olaylar yaşayıp yaşamadığınızı (kendi çocukluğunuzdan örnekler verebilirsiniz); karakterin yerinde olsaydı neler yapacağını (Sen olsaydın sorusu çok önemlidir) konuşun.

 

 

2.Duygular

Çocukların duygularını ifade edebilmesi, gelişimleri açısından çok önemlidir. Oysa ülkemizde duyguların ifade edilmesinde çok büyük sıkıntılar var. Yetişkinler olarak neye duygu denir onu bile bilmiyoruz aslında. Ya da duygularımızı nasıl ifade edebiliriz, bilmiyoruz. Bizler bilmeyince doğal olarak bu topraklarda yetişen çocuklar da bilmiyor. 🙁 Hikayenin, çizimlerin neler hissettirdiği üstüne konuşmak duygularla tanışmak ve onlar hakkında konuşmak için iyi bir yoldur 😉

Instagram’da beni takip etmek isterseniz, tıklayınız 🙂 

3.Canlandırma

Kitap bittikten sonra karakterleri ve olayları canlandırmaya çalışın. Bu aktiviteyi ailece yapabilir, oynayarak eğlenebilirsiniz. Kaliteli vakit geçirmek için nefis bir yöntemdir 😉

4.Resmetme

Karakterlerin, kitaptaki önemli unsurların, sahnelerin resimlerini çizmeye çalışın. Örneğin Mavi Tutkunu Karga kitabının son sayfası -sırf bu etkinlik için- boş bırakılmış ve çocukların kitapta anlatıldığı gibi kolaj yapması önerilmiş. Resim, kolaj gibi hikayeyi, deneyim seviyesine çıkarıp kalıcı kılacak pek çok etkinlik üretebilirsiniz.

 

 

5.Masal Anlatma

Çocukların gözünde bir kitap zamanla popülerliğini yitirir. Bu çok normal. O noktadan sonra o kitabı artık uykudan önce anlatılan masallar repertuarına ekleyebilirsiniz 😉 Elden düşmeyen kitap, artık dilden düşmeyen masal olarak yeni görevine hazırdır…

aHU 🙂

Yorumunuzu yazmayı unutmayın 🙂

İlgili yazılar için tıklayınız:

Bilmediğimiz Tehlike: Çocuklara Kitap Hediye Etme
Çocuklara Kitap Okuma Alışkanlığı Kazandırmanın 8 Yolu
Kitap Tavsiyesi: Mavi Tutkunu Karga
Kitap Tavsiyesi: Köpekler Bale Yapmaz
Kitap Tavsiyesi: Sobe, Ben Penelope
Kitap Tavsiyesi: Eyvah Kalbim Kırıldı!
Kitap Tavsiyesi: Canavarlar Gece Gelir
Kitap Tavsiyesi: Benim Atım Farklı
Kitap Tavsiyesi: Asi Kızlara Uykudan Önce Hikayeler

(Bugün 1, toplamda 504 kez görüntülendi)